By Vannun Thang Pu
7.Theihnak Lam
Thufim
pakhat ah cun “neih lo hnakin theih lo a pawi deuh” tiah a um, a si rori,
theihnak kan tlaksam tuk cun, midang thu sut ringring, thunuam relkhawmnak
khalah midang thurel mi a va ngaitu si ringring, midang hnenah thu thar ka sim
ti um dah kel lo rori cu a cang thei lo. Thil tampi nei khal sehla, a tuah dan,
a hman dan, a thawt dan le a mawi dan ding kan theih lo ah cun kan thil neih mi
khan kan hrangah thathnemnak a nei mal viau ding. Minung hi thu kan theih thei
dan le cinken theinak (memorial) hi a can aw lo zet ti cu, zohmanih el theih
asilo. Kei cu ka thluak a tha lo tuk, ka cingkeng thei lo, teimak man a um lo
tiih kan daithlan asiahcun, kan theihtheinak le cinkentheinak kha a siatin, a
niam vivo thei. Thei kau ti le thei tam ti hi thil bangaw zik a bang nan, malte
danglamnak an nei. Theikau timi cu leitlun pumpi huap (Global) thuhla le thil a
phunphun, a hla le nai ti um cuang loih, theih vivonak kha a si. Thil a
phunphun timi cu- sport lam, harhdamnak, doawknak, political, thilmak a
phunphun, zirnak lam le thil dangdang tla theih vivo kha a si. Thei tam menmen
cu mai umnak kiangkap thuhla, sapel thu, lo hnatuan thu, khawsuang thil thleng
mi tivek tete theih men kha a si. Khavek kha cu “a fimnak in hnarpawn a lan lo” an rak tivek fang kha a si. Kan
kiangkap ih thilumdan kan theih men kha a tawk loih, cuhnakih hla, kau theih a
tul. Thu kan theih mipawl hi belhciandawl le a dik mi a si a tul nasa.
Theihkauhnak (knowledge) tha kan neih theinak dingah cun, cabu thatha kan siar
a tulih, thuthang a phunphun kan zingzawi le hliakhlai paih a tul ding. Kan
K.C.P hrangah thu thar, tuahdan thar (idea), thansonak a phunphun simtheitu le
hlawm theitu kan si theinak dingah, kanmah le tlintawk ciau in theihnak lamah
ke kan kar tlang ciau pei.
8. Nun tu
khawsak
Leitlun
kan nun sungah ei le in, sum le pai, hni le puan tul mi tampi kan neiih, cu mi
cu kan ti thei tawk ih tuan le hawl ding kan si. Tuan rero, hawl rero nan
hlawhtling thei remrem lo, nun khua ong thei lo rori khal hi a um theih. Mi
hrekkhat cu an tuah le tuan mi sunah, thlawsuah dongi thangso mi le neinung
zetih a hawng um mi khal cu siar cawk loin an um ve. Kei cu ka hlawhtling thei
lo emmei tiin tuan lo le hawl lo i kan um cun, a rei hlanah puansia kan sin mei
ding. Tuan le hawl nana cu midang bangih an hlawhtlin luailo lo hmanah, ei le
in ding te tlasam loin an nei ngenge a si. Minung hi kan hmuingilnak zawn ciau
tla hi a bangaw lo ih, kanmah le kan hlawhtlin thei mi hnatuan hi a thabik mi
cu a si. Ei kan hmuh theinak ding a si phot ahcun, ziang hnatuan khal
ningzahthlak a um cuang loih, hna tenau
ce le tha lo khal a um cuang lo. Hna kan tuan paih lo ruangih ei nei lo, tlasam
kan siahcun, zohman ih zangfah kan hlawh lo dingih, in direm sawn ding. Tuan le
hawl rero cing nan, nuntu khawsaknak si rem thei cuang loih, kan um thotho
asiahcun, kan mai mawh asiloih, midang zangfahnak khal co tlak nun a si. Kan
kiang le kap ah nei nung taktak, milian tampi hmuh ding an um, cu mi lailak ih
nunhar hnianghni tei kan um ahcun tha a nau i, nun khal hi paih um lo vek ah a
cang theu. Asinan beidong lo ten kanmah le tlintawk ten teima tak le tanlaknak
lungput thawn hna kan tuanih kan hawl tento asiahcun, nikhat ni ah, mi vekih
neinung tak kan va silo hmanah, mangbang anhai tuk loin khua kan sa ve thei
ding. Kan K.C.P sungah milian le neinung deuh kan tam vivo asiahcun, tong le
sim rero tul loin, kan kiangkap minungpawl in in zohso dingih, mi upat miah kan
cang mai ding. Zo khal tha se lo ten mai innsang le miphun hrangah, thinlung
hnget tak nei in zuam sinsin uh si.
9. Zir Thiamnak
Nui
pum isin kan hawng suah tikah thiamcia mi malte thawn khawvang kan hawng hmu
ih, khua kan sa. Ziangtinkim deuh thaw hi kan zir cawp mi le kan thiam thar mi
an si deuh thluh ti sehla kan ti sual tam lo ding. Mi tampi cun zirnak tlawngih
cazir kher hi, zirnak umsun hmang kan ti ih, tlawng kan kai lo cun zir lo ah
kan ruat aw theu. A si lamlam lo, mifimpawl in, kan suah pek isin kan thih ni
tiang, zirnak hlir in a khat an rak ti a si, a dik nasa. Tlawng ih ca a zirtu
in tlawngih a zir mi lawng a thei(thiam)ih, king le kap ihsin zinghman a zir
bet lo asiahcun, a zirnak cu a hlawhtling kan ti thei lo ding. Nitin sunzan mei
hin a zir thiam tui hrang ahcun, kan kiangkap thil umdan le mi cangviah dan
ihsin zir ding hlir in a khat. Lenglam ih hmuhtonnak (experience) isin zir nak
lam hnakin, a sung (tlawng) ih zirnak lam zoh tlang sehla a tha ding. Nulepa
tampi in kan ruah sual theu mi cu, kan fa le tlawngkai ding rual an si laiah,
an thazang haheuh (hnatuan) ruangah tlawngkai tir loin, hnatuan lamah kan sor
sawn riangri theu. Cu mi in a hrin suah mi cu kan ril i rah kan fa le kha,
cathiam lo le mi bang lo ah kan can(tuah) tinak a si. San tiluan a her cak
laiah, cathiam lo kan si ahcun, mi ti thei mi kan tuah thei lo lawng siloin, mi
hleifuan dinhmun ah kan ding tinak a si. Tulai san ah cozah le company ih
hnatuan ding cun, a niambikah phun(10) tal on a tul. Lungawi um zet pakhat cu
kan K.C.P sung isin hramthok tlawng lawng silo, phun(10) ong le degree
(Graduate) tiang kan nei ve thlang hi a si. Asinan cathiam kan neih mipawl hi
miphun (K.C.P) le kawhhran ah sawrtlak, mi tangkai an mal deuh hrih lai a bang.
Ziangtluk cathiam in, degree ngah(nei) liailiai khal sehla miphun le kawhhran
ah hmantlak kan si cuang lo ahcun, thiam lak men, zir lak men kan si pang ding
ti a phanum nasa. Khawtlang (K.C.P) le kawhhran hruai theitu mithiam kan va tul
lawmmam ve.
No comments:
Post a Comment