By. RC Tuallawt
Sheba
bawinu hi kan Bible ah hming lar zet silo hmanseh, kan laimi'n kan theihzet mi
a si. Bible sungah 1Siang 10:1-13, 2San 9:1-22 pawlah a thuanthu tawite kan hmu
thei.
Solomon
ih hmingthan zia thei in, mit rori ih a len zia hmuh tum le a fim zia theih
fiang tum in, thusuhnak harsa zetzet ken in, thluntu minung tam nawn thawn
Jerusalem lam ah a feh.
Hi
nunau danglam zet le mak zet, Arabia ihsin ra mi hi zo a si? Hi bawinu thuhla
hi Middle East le Africa kiangkap ih um pawl cun a thuanthu an rak nei ringring
hi a rak si. Bible ah cun Sheba bawinu a ti menih, a hming ngaingai a rel lang
lo.
Islam
cabu, koran le Arabia le Persian pawlih thuanthu ah cun hi Bawinu hi 'Bilgis'
ti'n ngan a si. Ethiopian pawlih thuanthu ah cun 'Makeda Simlam Bawinu (Makeda
Queen of South) ti'n a ngan aw.
Historian
pawl cun Solomon hmu dingih khual a tlawn caan hi BC 965-926 hrawng si ding in
an zum. Sheba bawinu hin thusuhnak harsa zetzet a suh mi pawl hi Solomon in
awlai zet in a sim fiang thluh. Hi a thusuh mi pawl hi Bible ah lang lo hmanseh
zummi an neih mi cu, thil bangawknak le bangawklonak le a danglamnak pawl a sut
si in an zum.
A
pakhatnak ih a suh an zum mi cu- 'pangpar bangaw zet, zoh menih theihthiam
theihlo, theihthiam dan' hi thusuhnak cu awlai zet in ' KHUAI' (ပ်ား) hmang in a
simfiang mei a si. Bawinu cun thusuhnak dang a sutsalih 'pasarih a suakih,
pakua an ra lut sal, pahnih in in ding an tuahih, pakhat a si' ti'n.
Cutik
ah Solomon cun 'hihi cu nunau in thlatin caan an neih mi a si, Ni 7 a reiih,
naupainak in a thlun, thla 9 a awhih, naute in pawhte (Hnawi) a fawh thu a si'
a vun ti sal.
Hi
Sheba bawinu'n lalnak ram hi Arabia Penisula sim saklamih um ram pakhat, 'tu ih
Yemen' hi a si t'n mithiam pawl in zumnak an nei. Hi Nelrawn siangpahrangnu hin
a lalnak ram ihsin km 2000 ih hla Jerusalem khuapi ah hin Solomon ih fimnak le
lennak lawng theih le hmuh tum ih feh ngurngo a si thei kem? Cuhnak ih thupi
sawn um in an zum. Judah lal pawl in Middle East hrawngah thuneitu si an tum
vivo tikah Sheba bawinu'n sumpai laknak thabik Myrrh (Mura) thinghnai pursumnak
khal a tla niam vivo. Cutik ah Siangpahrang Solomon thawn remawknak nei dingah
biakawk a duh siin an zum.
Ethiopia
National Epic (an ram mi lar pawl thuanthu ngannak) Kebra Nagast ( siangpahrang
cu sunlawih in um ko seh) ti'n kum zabi 14 nak hrawngih a ngan dan ah cun
Siangpahrang Solomon le Sheba bawinu hi ngaiaw in fapa an neiih, a hmingah
'Menelik' ti'n a ngan aw. Menelik hi Ethiopia siangpahrang hmaisabik si in an
ngan khum bawk a si.
Thuanthu
hluntuk a si ruangah dik zetih theihfiang a har zet ding. Himi lokhal a
thuanthu rel ding a thei kan um ka zum thotho.
